Het Eilandje of de Antwerpse Docklands

Barbecuen langs de Schelde met zicht op de petrochemische installaties van de haven of de Onze-Lieve-Vrouwetoren. Zegt het u iets? Of gaat u liever een pint pakken op het terras van het Pomphuis, genietend van de zonsondergang boven het Amerikadok? Haast u dan, want nu is het er nog heerlijk rustig, maar binnen een paar jaar loopt de Lange Wapperbrug hier pal boven. Het moet het sluitstuk worden van de Oosterweelverbinding, het peperdure project, dat van de Antwerpse Ring, nu een banaan, een echte ronde zal maken.  Tenminste, als de brug er ooit komt. Want nu het begin van de bouwwerken nadert, laaien de emoties hoog op in de Scheldestad. Al is daar aan de boorden van de Amerikadokken niets, maar dan ook niets van te merken.

Hier op het Eilandje schiet het onkruid nog vrolijk tussen de kasseien op. Hier kan Antwerpen nog ongedwongen zichzelf zijn. Vervallen loodsen staan er schouder aan schouder met trendy nieuwbouw. Nergens is Antwerpen meer experiment, meer labo dan hier. Er hangt pure magie in de lucht. Zijn het de roestige havenkranen? Of de oude meerpalen, die herinneren aan de Red Star Line? Miljoenen haveloze emigranten, veelal joden en Oost-Europeanen, zijn van hieruit op Titanic-achtige boten naar de Nieuwe Wereld vertrokken, een nieuw leven tegemoet. Deze plek doet dromen. Deze kasseien doen dromen.

En soms, heel soms worden die dromen werkelijkheid. Met name wanneer het geld gevonden wordt. Zoals voor het MAS, het roemruchte Museum aan de Stroom, de toekomstige toeristische trekpleister van het Eilandje. Binnen enkele jaren zal hier het verhaal verteld worden van de stad en de stroom, een liefdesaffaire, die nu al vele eeuwen duurt. Langzaam maar zeker rijst de betonnen structuur op tussen  Bonaparte- en Willemdok. Dat zijn de oudste dokken van Antwerpen, destijds nog gegraven door Napoleon. De kleine Corsicaan wou er een oorlogshaven van maken, een pistool gericht op het hart van de Engelse aartsvijand.

Bouwwerf van MAS en oude pakhuizen aan Willemdok

Vandaag zijn de dokken veel te klein voor de mammoetschepen die de haven aandoen. En dat geldt ook voor de andere dokken van het Eilandje. Ze raakten in onbruik en het verval sloeg toe. Er groeien struiken in de goten van de nochtans architecturaal waardevolle Montevideopakhuizen. Maar dat zal veranderen. Er wordt druk gewerkt om de hele buurt een nieuwe bestemming te geven. Inderdaad, dat vraagt tijd. Per slot van rekening spreken we hier over een bijna twee vierkante kilometer groot gebied tussen de oude stad en de eigenlijke haven, langs de Schelde begrensd door enerzijds het met een pittoresk torentje bekroonde loodswezen en anderzijds de strakke modernistische lijnen van de Zeevaartschool aan het Noordkasteel.

Bedoeling is dat hier een buurt komt waar het leuk is om te wonen, te werken en uit te gaan. Rondom het Willemsdok lijkt dat al aardig te lukken. Met zijn jachthaven, stijlvolle kades en sjieke lofts is dit het mondaine hart van de wijk. Op het terras van de Bar du Port waan je je op een zwoele zomeravond bijna in Saint-Tropez. Zoeken sommigen de koelte van een frisse pint, anderen spelen een potje petanque of bedrijven tai chi op de brede, verkeersvrije kade. Verliefde koppeltjes zoeken dan weer makkelijker de discrete bankjes op aan de overzijde van het dok, waar statige pakhuizen zich spiegelen in het water. In een ervan (pakhuis Godfried), heeft de bekende modeontwerper Dries Van Nooten zijn tenten opgeslagen. Even verder, in het St.-Felixpakhuis, is dan weer het gloednieuwe stadsarchief ondergebracht. De twee delen van het gebouw worden gescheiden door een smal, overdekt straatje, langswaar goederen destijds van aan het water naar het achterliggend treinstation gebracht werden. Jammer genoeg kan u er enkel tijdens de openingsuren van het stadsarchief in.  Maar niet getreurd, er valt hier nog zoveel te ontdekken: het gerestaureerde lichtschip Westhinder, de partyboot in het Bonapartedok, het heerlijk aan de Schelde gelegen café van Pakhuis 27, de vervallen gebouwen van de Red Star LIne. Binnen enkele jaren komt hier het museum van de emigratie, de tegenhanger van Ellis Island in New York. Jawel, hier op het Eilandje mag je inderdaad nog dromen…

Lichtschip Westhinder en oude loodswezen aan Bonapartedok

Praktisch

Hoe komt u er?

• Met de auto: rij gewoon van bij het Steen de kade af in noordelijke richting (dus naar de haven toe), tot bij het makkelijk aan zijn torentje te herkennen Loodswezen. In de buurt kan u zonder problemen uw stalen karos kwijt. Voor het Pomphuis rijdt u verder in noordelijke richting, altijd maar rechtdoor, tot u bij het Amerikadok komt.
• Te voet: Bij het Steen wandelt u het Noorderterras op. Aan het eind daarvan steekt u de Jordaenskaai over. U dwarst het pleintje met de naam Koolkaai en steekt links door naar  naar de St.-Paulusplaats. Daar neemt u achtereenvolgens de Oudemanstraat en de Vingerlingstraat. Rechts brengt de Verversrui u naar het Falconplein. Dat volgt u links. U steekt de Brouwersrui over en komt via het Van Schoonbekeplein bij het Museum aan de Stroom op de scheiding tussen Bonaparte- en Willemdok. Saai is deze wandeling niet. Eerst geniet u van mooie zichten op de Schelde, daarna doorkruist u de Antwerpse hoerenbuurt. De stad heeft hier de voorbije jaren aardig wat geïnvesteerd om de dames van plezier hun beroep (het oudste ter wereld…) in waardige omtandigheden te laten uitoefenen. U komt ook voorbij de Villa Tinto, Belgiës grootste bordeel met bovenop drie sjieke lofts.

Hoe bezoeken?

• Zelf het Eilandje verkennen is geen enkel probleem. Een goede tip: blijf zoveel mogelijk langs de waterkant: dat levert de mooiste plaatjes op. Al ziet het er hier en daar een beetje desolaat uit, de buurt is perfect veilig. Ziehier een suggestie voor een eerste verkenning. Start aan de boorden van de Schelde bij het Loodswezen. Volg dan de zuidelijke oever van het Bonaparte- en Willemdok (Sint-Aldegondiskaai en vervolgens Godefriduskaai). Draai rond het Willemdok tot bij het Verbindingsdok, waar de Londenbrug u naar de overzijde van het water brengt. Volg daar links de oever van het Verbindingsdok tot bij de Westhinder in het Bonapartedok. Wandel tegenover het gerestaureerde bruggetje de Nassaustraat in tot bij het Kattendijkdok. Altijd maar rechtdoor daar, langs het Ballet van Vlaanderen en de vervallen Montevideopakhuizen, tot bij de voormalige Kattendijksluis. Die volgt u links tot bij de Schelde. Langs het water loopt u terug naar het vertrekpunt.   
• Hebt u de microbe te pakken of wil u meer weten over het Eilandje? Dan kan ik u een geleide wandeling aanbevelen van Antwerpen Averechts, de gidsenvereniging gespecialiseerd in alternatieve stadstours, waar ik zelf aan mee werk.

Voor meer foto’s, info en een kaartje met de gezelligste plekken, klik hier.

~ door girardo op juni 28, 2008.