De bron van Germanus
Voor ons eerste wandelingetje na een snoeihete vakantie trokken we opnieuw naar Couture-Saint-Germain, het Waals-Brabantse dorpje dat omwille van zijn weelde aan pittoreske kerkwegels ons wandelhart gestolen heeft. Daar de deur openstond, begonnen we onze tocht met een bezoekje aan de kerk, een eenvoudig gebouw opgetrokken in classicistische stijl. Kerkjes in die stijl vind je niet snel. Het classicisme gold immers de stijl van de rede te zijn en het geloof stond daar diametraal tegenover.
In het heldere, roomkleurige interieur ontdekten we enkele beelden die duidelijk ouder zijn dan het kerkje zelf: een 16de eeuwse Christus op de Koude Steen, afkomstig uit de ooit vlakbij gelegen maar nu afgebroken abdij van Aywières en – interessanter nog – een klein, laatmiddeleeuws beeld van de Heilige Germanus, met een veel te grote mijter op het hoofd. Naar de sokjes en kinderschoenen te oordelen maakt dit beeld nog steeds het voorwerp uit van een levendige verering. Daarop wees ook het schriftje, waarin een wanhopige moeder de heilige smeekt haar kind te genezen van een gebrekkige arm.
Nu we begrepen waar die St Germain in de dorpsnaam vandaan komt, wilden we ook wel weten waarom die brave man, ooit bisschop van het Franse Auxerre, precies hier vereerd wordt. Volgens zijn vita of levensbeschrijving leefde hij in de nadagen van het Romeinse Rijk en stak hij het gros van zijn energie in de bestrijding van een sekte in het huidige Engeland. Voor zover we kunnen nagaan, is hij nooit in Waals-Brabant gepasseerd.
De oplossing voor het mysterie vonden we op een paar honderd meter ten oosten van de kerk. Op een sfeervolle plek aan de rand van het bos troffen we naast een bron een piepklein kapelletje. Volgens een inscriptie was de bron in de 7de eeuw door een lokaal bisschop aan de Heilige Germanus gewijd. Kijk eens aan. We konden ons het plaatje zo voorstellen: een kleine lokale gemeenschap die al sinds mensenheugenis haar eigen heilige bron heeft, en daar tegenover een ambitieuze bisschop op zoek naar nieuwe zieltjes. Wat die laatste beseft is het volgende: de mensen overtuigen dat hun bron niet geneest, heeft geen enkele zin. Zij hebben immers al altijd de indruk gehad dat de bron dat wel doet. En dus gooit de bisschop het over een andere boeg.
“Weten jullie waar die onwaarschijnlijke geneeskracht van dat water eigenlijk vandaan komt?” zo probeert hij. Neen, dat weten ze niet. Eentje wil geen mal figuur slaan en begint wat over bosgeesten te lullen. “Larie”, zo onderbreekt de bisschop hem, “Dit kan alleen maar het werk zijn van een machtig tovenaar”. Een machtig tovenaar? Misschien heeft de bisshop daar wel een punt. Per slot van rekening is hij de enige die kan lezen, op zich toch ook al een straffe toer.
Nu komt het moeilijkste: het hoofdstuk namen noemen. Petrus of Paulus erbij sleuren heeft weinig zin. Voor deze mensen, van wie de horizon niet verder reikt dan de wouden rond het dorp, is het de ver van mijn bed show. Lokale tovenaars blijken het meest indruk te maken. Alleen, die zijn er niet. Nog niet. De kerstening van onze gewesten staat nog in zijn kinderschoenen. En dus zoekt onze bisschop zijn inspiratie in het aangrenzende Gallië, waar het christendom in de zieltogende steden toch al een paar heiligen heeft voortgebracht. Martinus van Tours is er een van, Germanus van Auxerre een andere.
Natuurlijk willen de mensen ook weten waar die Germanus zijn macht vandaan haalt. Nu begint het voor de bisschop pas interessant te worden. Germanus geloofde de juiste dingen. Hij had de juiste inzichten en precies daardoor kreeg hij toegang tot machten die nog veel groter waren dan hemzelf. Druppel per druppel krijgen onze Germanen het ware geloof ingelepeld. Hun bron wordt de bron van de Heilige Germanus en via hem beginnen ze stilaan de inzichten te delen van de man die op zijn beurt Germanus inspireerde.
Zoals het hier in Couture-Saint-Germain gegaan is, moet het ook op ontelbare andere plaatsen gegaan zijn. Bomen, bossen, bronnen, tempels en feesten, allen kregen ze langzamerhand een christelijk kleurtje. En dat het na 1400 jaar nog altijd werkt, bewijzen de kinderschoentjes en met liefde gebreide babykousen voor het beeld van de Heilige Germanus.
Reageer