Archeoloog spelen in Pamphylië

Vele grote namen uit de geschiedenis zijn er gepasseerd: Alexander de Grote, Cleoptra, de apostel Paulus… De eerste kwam er om te veroveren, de tweede om feest te vieren, de derde om zieltjes te winnen. En zieltjes waren er in overvloed, hier langs de Turkse zuidkust. Je struikelt er bijna over de antieke steden, de ene nog groter dan de andere. Niet voor niets betekent Pamphylië ”land van vele volkeren”. 

De vruchtbare vlakte tussen het Taurusgebergte en de azuurblauwe zee kon heel wat mondjes voeden.  Dat is nu trouwens nog zo. En bovendien heb je hier altijd water.  De twee- tot drieduizend meter hoge bergen van de Taurus doen dienst als reusachtige watertorens. In tegenstelling tot de kurkdroge vlakte bollen er boven hun toppen regelmatig dikke wolken op. De daaruit vallende nattigheid zorgt er samen met het langzaam doorsijpelende smeltwater voor dat een aantal rivieren nooit droog komt te staan. Zo kan je zelfs in de zomer naar de watervallen van Manavgat gaan kijken, de Turkse versie van Coo.

Manavgat: ook in de zomer heb je hier water genoeg

In de oudheid werd dit water gebruikt om te drinken, de akkers te bevloeien, de gemeenschappelijke toiletten te spoelen – en last but not least – de fonteinen te voeden in de reusachtige badcomplexen van de steden. Om het tot daar te brengen werden kilometerlange aquaducten gebouwd.  ook vandaag nog rijzen hun brokstukken her en der op in het landschap.

Resten van een aquaduct in de buurt van Aspendos

Hadden de stedelingen genoeg van de baden, dan lonkten nog heel wat andere vormen van vermaak: het gymnasion, voor wie zijn figuur wat wilde onderhouden, of het stadion, waar paardenrennen en loopwedstrijden gehouden werden. Maar het leukst van al was het theater. Gemaskerde acteurs voerden er tragedies op, of -beter nog – komedies. Een mens wil al eens lachen. Gladiatoren vochten er voor hun leven. Wilde dieren, zoals beren en leeuwen, deden het publiek rillen van opwinding, terwijl ze door stoutmoedige jagers werden afgeslacht. 

De rijkdom van de steden vloeide voort uit de handel. Via de schepen in de haven vonden olie, hout, parfum, bijenwas en slaven hun weg naar alle uithoeken van het Romeinse Rijk. Zijn absoluut hoogtepunt beleefde de streek in de tweede eeuw, toen het hele Middellandse zeegebied profiteerde van de Pax Romana, de door Romeinse legioenen afgedwongen vrede en rust. De wereld was zo veilig dat steden zich niet langer achter dikke (en dure) muren moesten verschuilen. 

De antieke haven van Antalya, al meer dan 2000 jaar in gebruik

Bloedige burgeroorlogen maakten een einde aan dit mooie liedje. Het Romeinse rijk ging langzaam ten onder in chaos. Slecht betaalde soldateska, bandieten, zeerovers en vreemde volksstammen schuimden het land af, op zoek naar buit. Opnieuw verschenen er muren rond de stad, of liever, rond wat er van die stad overbleef. Want nu de aquaducten vernield werden, raakten de inwoners meer en meer verspreid. De niet langer onderhouden havens veranderden in modderig rietoevers, een ideale broedplaats voor de gevreesde malariamug. Pestepidemieën en aardbevingen completeerden het verval.

Het door aardbevingen verwoeste gymnasion van Termessos

Tegen de zesde eeuw waren vele plaatsen nog maar een schaduw van zichzelf. Temidden van de ruïnes verrezen hier en daar bescheiden kerkjes. Ze werden bestierd door bisschoppen, de nieuwe leiders van de lokale gemeenschap.  De toenemende aanvallen van Arabische zeerovers maakte ook daar een einde aan. De natuur veroverde de verlaten steden en het oude Pamphylië verdween langzaam onder de aarde. Tot de toeristen het herontdekten. 

Wil u ook archeoloog spelen in Pamphylië? Als u op onderstaande namen klikt, krijgt u alvast een voorproefje van wat de verschillende sites u te bieden hebben…

Antalya, Aspendos, Olympus (en Chimaera), Perge, Phaselis, Side, Termessos.

~ door girardo op augustus 7, 2008.